Lood

Uit Oncyclopedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
LodenBeeld.JPG

Staan uw benen wat slap en uw lijf uit het lood, drink geen water maar bier en eet spek op uw brood.
~ Urbanus van Anus over metaal en voedsel.

Lood!Lood!Lood!
~ Een door kogels geveld wordende goudzoeker die op goud is gestoten.

Goud! Goud! Goud!
~ Een door hebzucht verblinde Dagobert Duck die op lood is gestoten.

Lood is het alter ego van goud, en beiden vormen het enige in de vrije natuur voorkomende duometaal. Laag geprezen in loodvorm, hoog geacht in goudvorm, leidt het delven ervan tot grote frustraties en uiteindelijk tot oorlogen. Lood is een populair metaal voor het vervaardigen van een scala aan voorwerpen, zoals beelden, munten, tanden en trouwringen.

't Misverstand[bewerken]

De gedaante waarin de basisgebruiker lood (boven) en goud (onder) ontmoet: handige staven van precies één kilogram, een maat die als standaard exact drie dagen na de Franse Revolutie wereldwijd werd ingevoerd.
De mythische "Loden Soldaat van Madras" wordt ten grave gedragen. Dit slaat helemaal nergens op, maar dat euvel hebben mythes wel vaker.
De loodmijn van Krasnojarsk, aan de rand daarvan een loodmijnwerker, en aan diens voeten de opbrengst van de dag.

Nog steeds zijn er mensen die menen dat lood en goud twee verschillende metalen zijn, met verschillende vindplaatsen en verschillende waarden. Toch gaat het over éénzelfde metaal, dat echter, volgens een nog steeds niet blootgelegd mechanisme, zolang het niet ontgonnen is van het ene aspect in het andere kan overgaan, wat van een loodmijn een goudmijn, en van een goudmijn weer een loodmijn kan maken, enzovoort. Het misverstand wordt nog vergroot, verdiept en verbreed, door de omstreeks 2500 vóór onze tijdrekening ontstane misvatting dat lood minder waard zou zijn dan goud. De mythe loopt niet toevallig parallel aan die van de toen gestichte stad Eldorado, waar alles uit goud zou bestaan, aldus suggererend dat dat een teken van ongehoorde rijkdom zou zijn, terwijl het waarschijnlijk om loden daken, dakgoten en kanaliseringen ging: het metaal is immers uiterst geschikt voor al wat met waterwerk te maken heeft, al wil een gemiddelde mens er wel eens een vergiftiging door oplopen, want "trop is te veel en te veel is trop".

Metamorfose[bewerken]

Zolang lood in de aarde verborgen zit, kan het elk moment veranderen in goud, en weer in lood, enzovoort. Een verklaring voor dit fenomeen is nog steeds niet gevonden, al beweerde de eminente expert in zowat alles, Professor W. Druyff, onlangs in een exclusief interview in De Telegraaf[1] dat hij op het punt staat de oplossing te vinden. De eerder aangehaalde misvatting over de waarde van het metaal zorgt er intussen voor dat eigenaars van loodmijnen angstvallig verzwijgen hoeveel lood en hoeveel goud zij precies tevoorschijn halen, wat het zicht op en het onderzoek van dit verschijnsel sterkt bemoeilijkt.

Steen der Wijzen[bewerken]

Van het lood dat de "Drie Wijzen uit het Oosten" omstreeks het jaar nul invoerden in Bethlehem, vond de door een afgunstige hotelhouder verwittigde Romeinse douane geen spoor, en voor het fraai ingepakte goud hadden ze geen oog. Allerhande geruchten over een miraculeuze "post excavationem"[2] metamorfose van goud in lood, leidden uiteindelijk tot de mythe van de "Steen der Wijzen", waarmee naar believen lood in goud en goud in lood kon worden getransformeerd, al naargelang een opschepperige parvenu moest worden gekalmeerd of een bezoek van de belastingsinspecteur werd verwacht.

Lood en gezondheid[bewerken]

Zoals alle zware metalen is ook lood slecht voor de gezondheid wanneer de mens het in te grote hoeveelheden tot zich neemt: een maximum van tweehonderdvijftig gram per persoon en per dag dient niet overschreden te worden. De reden is eenvoudig: met zijn hoge dichtheid van 15.330 kg/m³ belemmert het de spijsvertering, die bijvoorbeeld tot driemaal langer kan duren dan bij ander voedsel bij een opname van driehonderd gram in één maaltijd. Het belemmert ook de mobiliteit van de eter, die daardoor na de maaltijd een gemakkelijke prooi wordt voor allerlei roofdieren, zoals de bankdirecteur, de politicus en de industrieel.

Uitdrukkingen[bewerken]

Oorspronkelijk kwam lood enkel voor in de natuur, maar sinds de ontwikkeling van het taalgevoel bij de Homo Sapiens komt het ook voor in de talloze sappige uitdrukkingen die onze taal sindsdien rijk geworden is. Zowat alle uitdrukkingen zijn ontstaan in het loodmijnwerkersmilieu, zoals

  • "Ochtendstond heeft lood in de mond": met deze zegswijze bedoelde men dat 's morgens vroeg de kans om lood te vinden het grootst was.
  • "Het loodje leggen": hiermee werd oorspronkelijk verwezen naar het afsluiten van de werkdag met het plechtig en nederig voor de voeten van de mijnbaas neerleggen van het laatst opgegraven stukje lood.
  • Een loden handdruk krijgen": wanneer een loodmijnwerker het magische getal van 50 jaar trouwe dienst haalt, wordt hem een loden afdruk van zijn rechterhand geschonken, en bij het overhandigen ervan houdt de mijnbaas de loden hand vast alsof hij een loden persoon de hand drukt.
  • "De laatste loodjes wegen het zwaarst": weinig loodmijnwerkers halen de magische 50 jaar dienst, en dat wordt toegeschreven aan de traditie om oudere mijnwerkers grotere hoeveelheden lood te laten delven en verslepen.
  • "De kip met de loden eieren slachten": in het Frankrijk van de XVIIde eeuw werd geëxperimenteerd met het voeren van loodkorrels aan legkippen, in de hoop dat ze loden eieren zouden leggen. Die éne keer dat dat gelukt is, in 1668, werd de kip in kwestie, Cocotte, geslacht door de hebzuchtige eigenaar die meende binnenin het geheim van die loden eieren te vinden. Het ene gelegde loden ei staat nog steeds ten toon in het Stedelijk Museum te Parijs, naast het even beroemde en uit dezelfde tijd daterende door Poupoule gelegde gouden ei.

Lood in de sport[bewerken]

Lood wordt onlosmakelijk met sportieve prestaties verbonden, maar dat is niet altijd vanzelfsprekend geweest.

Olympische Spelen[bewerken]

Ten tijde van de Antieke Olympische Spelen werd alleen de winnaar van een wedstrijd bekroond (met een krans van olijfbladeren): de tweede en de derde plaats waren van geen tel. Het waren de Romeinen, die na hun verovering van Griekenland het onderscheid tussen eerste en tweede plaats maakten, eerst bij boksen en pingpong, later bij alle disciplines. Voor de eerste plaats ontwierpen zij een gouden medaille, voor de tweede plaats een loden. De medailles waren oorspronkelijk identiek: elke medaille had een gouden en een loden zijde, wat nog terug te vinden is in de uitdrukking "de keerzijde van de medaille". Bij de eerste moderne Olympische Spelen was de reputatie van lood zodanig geschonden, dat men een vervangmetaal zocht. Het niet kunnen kiezen tussen zilver en brons voor de tweede plaats, leidde tot het uitbreiden van het erepodium naar drie plaatsen.

Voetbal[bewerken]

Een beroepsvoetballer die gedurende een jaar het allerminst gepresteerd heeft, wordt traditioneel beloond met een loden linkerschoen, terwijl de voetballer die gedurende dat jaar boven zijn soortgenoten uitsteekt, een gouden rechterschoen uitgereikt krijgt. Het eerste stuit op meer en meer weerstand van linksvoetigen (en in mindere mate linkshandigen) wereldwijd, maar hun protest wordt in de kiem gesmoord door voetbalbonzen uit culturen waar de linkerhand, en in mindere mate de linkervoet, als lidmaat des duivels wordt beschouwd.

Zie ook[bewerken]

Notenbalk[bewerken]

  1. Meer bepaald de editie van gisteren.
  2. Latijn voor intellectuelen en voor "na de opgraving".